Pasiad

 
 

 



 
 
 
 
ÜLKELER Ülkeler-1 Endonezya
 
 

Endonezya

1
2
3
4
5

Genel Bilgiler

Başkent : Jakarta
Nüfus : 240,271,522 (Temmuz 2009)
Yüzölçüm : 1.919.443 km2
Dili : Endonezce
Din : İslam
Gayri Safi Yurtiçi Hasıla : 910 milyar Amerikan Doları (2008)
Kişi Başına Milli Gelir : 3.980 Amerikan Doları (2009)
Para Birimi : Endonezya Rupiahı (IDR)
Saat Dilimi : UTC+7 & +9
Telefon Kodu : 62
Endonezya Turizm Bürosu : http://www.indonesia-tourism.com

Endonezya Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği :
Abdullah Cevdet Sokak, No. 10, 06680 Çankaya, Ankara
Telefon: 0312 438 21 90-92
Faks: 0312 438 21 93
Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir
Çalışma Saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00 -17:00

Güney Doğu Asya’da bulunan Endonezya, Ekvator üzerinden Avustralya’ya kadar uzanan 17.508 adanın oluşturduğu, dünyanın en büyük takımada devletidir. Batı ve güneyden Hint Okyanusu, kuzeyden Güney Çin Denizi, kuzey doğudan Büyük Okyanus ile çevrili, 5’i büyük, 300’ü orta büyüklükte, kalanları çok küçük adacıkların oluşturduğu Endonezya, Papua Yeni Gine, Doğu Timor ve Malezya ile komşudur.

Endonezya yanardağların patladığı, tsunami ve depremlerin bolca yaşandığı bir ülkedir. %97'si Müslüman olan Endonezya, dünyanın en büyük Müslüman nüfusuna sahiptir. Nüfusun, geri kalanı Hindu ve Hristiyan'dır. Ülkeye içki ve domuz eti sokmak yasaktır, hatta inek eti de yasaklanmıştır, ancak Hindu ve Hristiyan halkların istekleri üzerine getirilebilmektedir. Türkiye ile ilişkileri gelişmiştir.

Yönetim

Endonezya’da başkanlık sistemine dayalı, cumhûriyet rejimi vardır. Parlamento, 460 üyeli Millet Meclisi’nden meydana gelmektedir. 1967’ye kadar ülkeyi Achmed Soekarno başkanlığındaki hükümet yönetti, bundan sonra da Soeharto başkanlığa geçti. Ülke idarî bakımdan 21 bölgeye ayrılmıştır.

Tarih

Eski çağlardan beri ülkenin üzerinde bulunduğu adalar deniz ticaretinde çok önemli bir yere sahip olmuştur. Tarih boyunca ülke, Çin, Hindistan, İran ve Bizans İmparatorluğunun deniz ticâret yolu idi. Ticâret gemileri buraya uğrar, baharat, reçine ve değerli kereste alırlardı. Ticâretteki bu önemi sebebiyle, dünyânın çeşitli yerlerinden Endonezya’ya gelip yerleşen insanlar ülkede yeni fikir ve geleneklerin yerleşmesine sebep olmuşlardı. Bu devirlerde her ada ayrı bir krallıktı. Yedinci ve on üçüncü asırlara kadar bölgenin en güçlüleri olan Sumatra ve Java krallıkları bölge ticâretine hâkimdiler. On ikinci ve on beşinci asırlarda Hindistan ve Malaysia’dan ticâret için buraya gelen Müslüman tâcirler İslâmiyetin yayılmasına vesile olmuşlardı. İslamiyet halk arasında hiçbir zorlama olmaksızın kabul edilip benimsenmesiyle Endonezya’da süratle yayıldı.

16. Yüzyılın başında sömürgeci devletlerden Portekiz, İspanya, Hollanda ve İngiltere konumu nedeniyle ülkeyi istila etmeye başladılar. Bu devletler ayrıca Hindistan’ı da sömürgelerine katmak için Endonezya topraklarını üs olarak kullanmakta idiler. On altıncı asrın sonlarında Hollandalılar, Doğu Hindistan, Java ve Moluk’da kurdukları şirketlerle bölge ticâretini ele geçirdiler. Bunun yanı sıra Cakarta’ya üs kurmalarıyla Hollanda’nın bölgedeki nüfusu arttı. Diğer sömürgeci devletlerin anlaşmaları neticesinde 18. asrın sonlarında Hollanda ülkeyi tek başına ve kendi menfaatine kullanmaya başladı. 1900’lü yılların başlarında antiemperyalist fikirlerin kuvvetlenmesi sonucu sömürgeciliğe karşı, milliyetçilik ve bağımsızlık mücadelesi başladı. Mücâdelenin önde gelen liderlerinden Ahmed Sukarno, 1927’de kurulan Milliyetçi Partinin başkanı oldu. Endonezya halkının başlattığı bu kuvvetli bağımsızlık mücâdelesi Hollanda’yı endişeye düşürdü. Milliyetçilik ve bağımsızlık hareketlerini yatıştırmak ve sömürgeciliğini devam ettirmek için Hollanda siyâsî bir oyun olarak yerli halka idârede kısmen iştirak hakkı tanıdı. Bunu kabul etmeyip tam bağımsızlık isteyen halk çok kanlı bir şekilde bastırılmaya çalışıldı. Mücâdelenin liderlerinden Ahmed Sukarno ve arkadaşları yakalanarak sürgüne gönderildi. İkinci Dünyâ Savaşında Japonya, Endonezya’yı işgal etti. Siyâsî olarak Japonlar ülke halkının Hollandalılara karşı yaptıkları bağımsızlık mücâdelesini desteklediler. Japonlar, milliyetçilerin hükümet kurmalarına müsaade etti.

17 Ağustos 1945’te Japonların teslim olmalarıyla Endonezya’da Ahmed Sukarno başkanlığında bir hükümet kurularak bağımsızlıklarını îlân ettiler. 1950 senesinde devletin adı “Endonezya Cumhûriyeti” olarak değiştirildi.

Coğrafya

Endonezya’nın kuruluğu olduğu beş büyük ada; Sumatra, Borneo, Java, Celebes ve Yeni Gine’dir. Adalar arasında çeşitli derin iç denizler mevcuttur. İç denizlerle beraber yüzölçümü yaklaşık 5.000.000 km2 olan Endonezya’nın kara parçalarının toplam yüzölçümü ise 1.919.443 km2dir.

Endonezya genel yapı îtibâriyle volkanik adalardan müteşekkildir. Sönmüş ve halen faaliyette bulunan yaklaşık 150 civarında volkan bulunmaktadır. Ülke Ekvator çizgisi üzerindedir. 3000 m’yi aşan yüksekliklere sâhip Birmanya’daki sıradağların kuzeyinde geniş ve verimli vâdiler, büyük göller bulunur. Adanın doğu kesimleri, düz ve basık olan ovalıktır. Bataklıklar doğu sahillerinde oldukça geniş yer kaplar. Büyük ırmaklara sâhiptir.

Java Adası’nda bulunan ekvatora paralel sıradağların üzerinde çok sayıda, bâzıları hâlen tütmekte olan volkanlar mevcuttur. Limanlar güneyde kuzey kıyılarına nisbeten daha çoktur.

Yer altı zenginlikleri bakımından bol ve çok çeşitli madenler mevcuttur. Kalay, petrol, doğalgaz, kömür, boksit, manganez, altın ve gümüş yatakları dünya rezervleri arasında önemli bir yer işgal eder. Ayrıca bunlardan başka nikel, bakır ve iyot ile tuz da zengin yeraltı madenleri arasında yer alır.

İklim

Ülkede ekvator iklimi hüküm sürmektedir. Bütün yıl boyunca muson rüzgârlarının etkisinde kalan ülke, bol yağış alır. Kışın kuzey batıdan esen musonlar bol yağış getirirler. Bahar ve yaz aylarında ise güney doğudan esen yaz musonları yağışlara sebep olurlar. Senelik yağış miktarı, ortalama 3000-7000 mm arasında değişmektedir. Yıllık ortalama sıcaklık ise 25-26°C’dir.

Gür tropik ormanlar ülkenin bitki örtüsünü meydana getirir. Ülkede bol ve çeşitli bitkiler vardır. Bataklıkların çok bulunduğu kıyı bölgelerinde bataklık bitkileri ve mangrovlar hâkim bitki örtüsüdür. Dağ yamaçlarının gür ormanlarla kaplı bulunduğu Sumatra’da bazı bölgelerde kauçuk ormanlarına da rastlanır. Küçük Sonda Adalarında, kerestesi makbul ağaçlarla kaplı ormanlar daha çoktur. Ülkede 2500 m yüksekliklere kadar ekvator bitkilerinin meydana getirdiği ormanlar vardır. Celebes Adasında düzlük olan bölgelerde iri yapraklı bitkiler daha hâkim olurken, yükseklere çıkıldıkça kerestesi mobilyacılıkta çok değerli olan abanoz ve tek ağaçları yaygınlaşır. Borneo Adasının iç kısımlarında ormanlar, değerli tropik ağaçlar barındırırlar. Bambu, ülkenin her yerinde en bol bulunan ağaçtır. Palmiye, muz, hint kirazı ve turunçgillerin yaygın olduğu Endonezya’da, yüksek ve yağışın daha az bulunduğu bölgelerde ormanlar seyrekleşir ve yerlerini savanlara, tik, kazein, okaliptus ağaçlarına bırakır.

Hayvan çeşitleri çok boldur. Dünyâda kuş çeşitlerinin bolluğu ile meşhurdur. Tropik ormanlarda kaplanlar, leoparlar, büyük orangutanlar, maymunlar, her boyda yılanlar, sürüngenler, bataklık bölgelerinde timsahlar ülkenin her bölgesinde bulunan hayvanlardır. Sumatra ve Kalimantan’da Hindistan filleri, Sumatra ve Java adalarında ise gergedanlar bol olarak bulunur.

Etnik Yapı

Endonezya halkı çok çeşitli etnik unsurlardan meydana gelmektedir. Bu etnik unsurların başta gelenleri oran sıralamasina göre şunlardır :

Javalilar : Endonezya nüfusunun üçte birini oluştururlar. Çoğunlukla Java adasında yaşamaktadırlar. Endonezya'nın resmi dili olan Bahasa dilini konuşurlar. % 90'ı Müslümandır.

Sundanlilar : % 15.7 orana sahiptirler. Çoğunlukla Java adasında yaşamaktadırlar. Malezya - Polinezya dil grubuna ait olan Sundanca dilini konuşurlar. % 98'i Müslümandır.

Maduralilar : % 6.65 orana sahiptirler. Çoğunlukla Madura adasında yaşarlar. Cava diline yakın olan Madura dilini konusurlar. % 95'i Müslümandır.

Malaylar : % 5 orana sahip Malezya kökenli bir etnik unsurdur. % 99'u Müslümandır.

Nüfûsun büyük bir kısmını meydana getiren Malaysialardan başka Papular, Bataklar, Alaslar, Kabauslar, Gojolar, Araplar, Çinliler ve Hindular da etnik grupları teşkil eder.

Ülkenin en dikkat çekici özelliklerinden biri de nüfus dağılımının çok düzensiz olmasıdır. Java adası nüfus yoğunluğunun en fazla olduğu bölgedir. İrian Barat ise yoğunluğun en az olduğu bölgedir. Ülke yüzölçümünün % 7’sini teşkil etmesine rağmen Java’da nüfus yoğunluğu kilometre kareye 450 kişidir. Yoğunluğun en az olduğu İrian Barat bölgesinde ise kilometre kareye 1,7 kişi düşer. Halk genellikle tarımla uğraşır.

Halkın % 50'si köylerde yaşar. Kıyı bölgelerinde yaşayan halk ile iç kesimlerde yaşayanlar arasında hayat tarzı ve kültür farklılıkları oldukça fazladır. Halk güzel evler yapmaya düşkünlükleri ile meşhurdur. El sanatları, özellikle kumaş dokuma ve işleme yönünde çok yaygındır. Batik denilen egzotik renk ve desenli kumaşlar en fazla işlenen el sanatı ürünleridir.

Dil

Ülkede, birbirine çok benzeyen 250’den fazla dil kullanırlar. Bağımsızlıktan sonra yapılan çalışmalarla ülkenin resmî dili olarak, kullanılan farklı lehçelerin ortak kısımlarını ihtiva eden “Bahasia (Endonezce)” denilen lisan kabul edilmiştir.

Din

Devlet, İslam, Hıristiyanlık, hinduizm ve bazi küçük toplulukların bağlı oldugu tabiat dinlerini resmi din olarak kabul etmiştir. Ancak halkın % 88'i Müslümandır. Müslümanlar genellikle sünni hanefidir. Geriye kalan nüfusun % 4.5'i hıristiyan, % 4.5'i brahmanist, % 1'i hinduist, % 0.8'i budist, digerleri de tabiat dinleri mensuplarıdır. Hıristiyanların üçte bire yakını katolik diğerleri protestandır.

Ekonomi

Ekonomide tarımın kuvvetli bir ağırlığı bulunmaktadır. Fakat bağımsızlığına kavuştuğundan beri sanâyi, mâdencilik ve ticârette çok önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Topraklarının % 7,5’u ekilebilir durumdadır. Sulanabilen arâzilerde senede iki defa mahsul almak mümkündür. Ülkede en çok ekilen tarım ürünü pirinçtir. Pirincin çok yetiştirilmesine rağmen, halkın temel beslenme maddesi olduğu için ülke ihtiyacını dahi karşılayamamaktadır. Ekilebilir arâzilerinin çoğunluğu Java, Bali ve Sumatra adalarındadır. Bu durum nüfus dağılımının en etkili faktörüdür. Pirincin yanında çay, baharat, tütün, mısır, yer fıstığı, şekerkamışı, manyok, patates, kahve, soya fasulyesi yetiştirilen önemli ürünlerdir.

Ülkenin üçte ikisinin ormanlık olması ekonomiye orman ürünlerinin katkısını arttırmaktadır. Orman ürünlerinde dünyâ ülkeleri arasında ikinci sırayı almaktadır. Kerestesi değerli olan abanoz ve hint meşesi ağaçları, kauçuk ormanlarından elde edilen kauçuk, kına ağacı kabuklarından elde edilen kinin ülke ekonomisine katkısı büyüktür. Dünyâ kinin ihtiyacının % 90’ını Endonezya karşılamaktadır. Ormanlar devlet kontrolündedir. Olağanüstü bir kalkınma süreci gösteren Doğu Asya ekonomilerinin ülkenin yanıbaşında bulunması Endonezya da dış ülkelerle olan ticari ve endüstriyel ilişkilerini artırmış ve yıllık 100 milyar doların üzerinde ihracat yapmaya başlamıştır. Özellikle Çin ve Japonya ile ilişkiler Endonezya ekonomisine büyük bir ivme kazandırmaktadır. Mâdenlerin işletilmesi sömürge devrine göre, ülke için daha faydalı hâle gelmesine rağmen, ekonomi halen dışa bağımlı, dış yatırımlara muhtaçtır. Senelik 50 milyon ton olan petrol üretimi ülke petrol rezervlerinin pek azının değerlendirilmesi ile elde edilir. Petrol rafinerilerinin gelişmesi her geçen gün petrol üretimini artırmaktadır. Petrol en ziyâde Sumatra ve Kalimantan bölgelerinden elde edilmektedir. İhracatının yarısını petrol tutmaktadır. Petrol ve tabiî gaz istihsalinden sonra ülke maden üretiminde ikinci sırayı teşkil eden kalay istihsalinde dünyâ devletleri arasında üçüncü sırayı almaktadır.

Sanâyi, bağımsızlıklarına kavuştuktan sonra kurulmaya başlandı. Petrol rafinerileri, demir-çelik sanâyii, lâstik, çimento, kâğıt, kinin, gübre, dokuma fabrikaları her geçen gün çoğalmaktadır. Tuz üretimi devlet tekelinde olup, ülke ihtiyacını karşılayacak seviyededir. Limanları her tonajdaki gemilerin yanaşmasına elverişli, tersaneleri de her geçen gün gelişmekte olmasına rağmen kendi deniz filosu yetersizdir. Ülkenin en çok sıkıntı çektiği husus elektrik enerjisinin yeterli olmamasıdır. Son yıllarda bu konuda önemli çalışmalar yapılmaktadır. Makina, elektronik, dokuma ve kimyâ sanâyii gelişme içerisindedir.

Hayvancılık ülke ekonomisinde fazla bir yer tutmaz. Sâdece koyun, keçi ve kümes hayvanları beslenmesi yaygındır. Ülkenin fizikî yapısı icabı balıkçılık ekonomide geniş bir yer tutar. Son zamanlarda senelik balık istihsali iki milyon ton dolaylarına erişmiştir. Genellikle kıyı balıkçılığı olarak yapılan balıkçılık, ülke için ticârî bir vasıf taşımaz. Japonya’nın yardımlarıyla balıkçılık gelişmekte, açık deniz balıkçılığı için çalışmalar yoğunlaşmaktadır. Karayolu ulaşımı önemli olmadığı için fazla gelişmemiştir. Hava ve deniz ulaşımı ülke ihtiyacını karşılayacak seviyededir.

Eğitim

Okuma yazma oranı toplam nüfusa göre % 75’tir. Bu oran bağımsızlıktan önce % 50’lerin altında idi. 8-14 yaş arası öğretim mecburi ve parasızdır. 14’ü bağımsızlıktan sonra kurulmuş olmak üzere 17 üniversite vardır. Endonezya Mutfağı

Mutfak

Endonezya'nın mutfağı pirince, ete, balığa, deniz ürünlerine ve sebzeye dayanır. Endonezyalılar her öğün mutlaka pirinç yerler. Ana yemek pirinçtir. Pirincin yanında chilly sos (acı sos) ile yaptıkları diğer yemekleri yerler. Acı sos Endonezya Mutfağı'nda çok önemlidir. Hatta beyler evlenirken, iyi acı sos yapan eş seçerler. Çünkü iyi acı sos yapmak bir ölçüdür ve bu sosu iyi yapan, iyi eş olur derler.

Endonezya adalardan oluşan bir ülke olduğu için, tüm adalara özgü değişik mutfaklar vardır. Örneğin, Sumağa, Java, Kalimantan, Sulavizi ve Iriyanjaya gibi bölgelerde yemekler büyük farklılıklar gösterir. Ama milli yemekleri diyebileceğimiz "gadu gadu" hemen her yerde yapılır. Bu karışık sebze demektir. Endonezyalılar yerfıstığı, tereyağı, chilly sos ile hazırladıkları sosu, bu yemeğin üzerine dökerek yerler.

Endonezya Mutfağı Hint, Portekiz, Arap, Hollanda ve İngiliz Mutfaklarının etkisinde kalmıştır. Adaların kıyı şeritlerinde bu etkiler daha baskındır. İç bölgelerde ise kendi yeme alışkanlıklarını korumuşlardır. Geleneksel tadın kaynağı taze kökler, otlar, hindistan cevizi sütü ve ham şekerdir.

Endonezya'da yemeklerin yanında mutlaka bir kase, karides ezmesi ve acı biber ile hazırlanmış "Sambal" olur. Endonezyalılar "soya fasulyesi"ni ve ürünlerini çok kullanırlar. Soya fasulyesi sütünden elde edilen bir peynir olan “Tofu” çok tüketilir.

Endonezyalılar yemeklerinde hemen hemen 100'ün üzerinde değişik baharat kullanırlar. Tamarind (demirhindi ağacının meyvesi), sarımsak, köri, zencefil, safran, limon yaprağı ve değişik kökler bunların en önemlilerindendir. Endonezyalılar özellikle safranı çok kullanırlar. Kuzu, tavuk, balık etlerini ve pirinci genellikle safranla pişirirler.

Genelde hafif tatlılar seven Endonezyalılar, tatlılarında en çok hindistan cevizi sütü, süt ve jöle kullanırlar.

Endonezya kahve ve çay üretir. Onun için bu ülkede kahve ve çay çok tüketilir. Endonezya'da da bayram ve festivaller aileler için çok önemlidir. Toplumsal bir boyutu olan ve temelini eski ve yeni dinlerden alan bu bayramlarda, festivallerde, halk bol ve değişik özellikle de bu festivallere özgü yemekler yapar ve tapmaklara götürür. Genelde tanrılar için hazırlanan bu yemekler geceleri fakir halk tarafından alınarak tüketilir. Bu da Endonezyalıların beklentisiz bir paylaşma yöntemidir.

Türkiye İle İlişkiler

Türkiye ve Endonezya halkları arasında kökleri 16. Yüzyıla kadar giden tarihi ve kültürel bağlar mevcuttur. Bu köklü ve kuvvetli dostluk bağları, iki ülke ilişkilerinin daha da geliştirilmesi için sağlam bir zemin oluşturmaktadır.

Türkiye ile Endonezya arasında herhangi bir sorun bulunmamaktadır. Güney Doğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) Sekretaryası’na ev sahipliği yapan Endonezya, Türkiye’nin gerek İslam Konferansı Örgütü, gerek D-8 içinde işbirliği yaptığı önemli bir ülkedir. İkili ilişkilerin karşılıklı saygı ve anlayış temelinde kaydettiği gelişme memnuniyet vericidir.

2009 yılında Endonezya ile ihracatımız bir önceki yıla göre % 11 oranında azalarak 250 milyon dolara, ithalatımız % 28 oranında düşerek 1 milyar dolara gerilemiştir. Bahsekonu düşüşlerin temel sebebi olarak küresel ekonomik kriz görülmektedir.

Endonezya’ya ihraç ettiğimiz ürünlerin başında hububat (% 42), kimyasallar (%14), makine ve ulaşım araçları (% 12), tütün mamulleri (% 10) ve demir-çelik (% 9) gelmektedir. Başlıca ithalat kalemleri ise tekstil (% 27), hayvansal ve bitkisel yağlar (% 14), makine ve ulaşım araçları (%11), kauçuk (% 11) ve kimyasallardır (% 10).

Endonezya’nın Türkiye’deki yatırımları 650 bin dolar civarında olup, faaliyet gösteren firma sayısı 3’dür. Türkiye’nin Endonezya’daki yatırımlarının toplam değeri ise 2009 yılında kurulan 9 yeni Türk şirketinin 4 milyon dolarlık ilave yatırımıyla birlikte 70 milyon dolara yükselmiştir. Endonezya’daki Türk yatırımları tekstil ve madencilik alanlarında yoğunlaşmıştır.

2009 yılında ülkemizi ziyaret eden Endonezyalı turist sayısı bir önceki yıla göre % 50 artış göstererek 23 bine ulaşmıştır.